စိတ်ကူးထဲမှ တံဆိပ်ခေါင်း၊

နောက်လဒီအချိန်ဆို တရုပ်နှစ်ကူးချိန်ပါ။ မြန်မာ့စာတိုက်က အခြားနိုင်ငံတွေမှ စာတိုက်တွေလို တနှစ်စာထုတ်မယ့် တံဆိပ်ခေါင်းတွေကို ကြိုမကြေငြာလို့ တရုပ်နှစ်ကူးတံဆိပ်ခေါင်း ထုတ်မထုတ် ကြိုမသိနိုင်ပါ။ အစဥ်အလာ မရှိခဲ့လို့ ထုတ်မယ်လည်းမထင်ပါ။ ဒီတော့ AI အကူအညီနဲ့ စိတ်ကူးယဥ် ထုတ်လိုက်ပါတယ်။ . တံဆိပ်ခေါင်းစုသူလောကမှာ အကြောင်းအရာအလိုက် စုဆောင်းသူတွေ ရှိကြပါတယ်။ ဥပမာ အိုလံပစ်ပွဲတံဆိပ်ခေါင်းတွေ ရှာဖွေစုသူရှိသလို ငှက်ပုံပါတာနဲ့ စုသူလည်းရှိပါတယ်။ အချို့လည်းပန်းပုံ လိပ်ပြာပုံ လှေပုံ ကားပုံ လေယာဥ်ပုံပါတာနဲ့ စုကြပါတယ်။ ဘယ်နိုင်ငံကထုတ်ထုတ် စုကြတာပါ။ . ဒီလိုဘဲ အထိမ်းအမှတ်အတွက် စုကြသူတွေထဲ တရုပ်နှစ်သစ်ကူးပွဲအတွက် စုသူအတော်များပါတယ်။ ဒါကိုသိတဲ့ နိုင်ငံတွေက တရုပ်နှစ်ကူးတိုင်း သက်ဆိုင်ရာတိရစ္ဆန်ပုံတွေနဲ့ ထုတ်ကြတာပေါ့။ အမေရိကန်အပါအဝင် နိုင်ငံအတော်များများက ထုတ်တာတွေ့ဘူးတယ်။ ရောင်းရမှာသေချာတော့ စာတိုက်ဝင်ငွေရတာပေါ့ဗျာ။ . မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ တခါမျှ မထုတ်ခဲ့ဘူးပါ။ သို့သော် မကြာခင်ကစ တရုပ်နှစ်ကူးကို ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် စသတ်မှတ်ခဲ့ပါပြီ။ မြန်မာ့စာပို့ဌာနကလည်း တံဆိပ်ခေါင်းမျိုးစုံကို လစဥ်နီးပါး တိုးမြှင့်ထုတ်နေတာဖြစ်လို့ များမကြာခင် မထုတ်လာဘူးလို့ မပြောနိုင်ကြောင်းပါခင်ဗျာ။

ဖာဂူဆန် အကန်ခံရမယ့် ယနေ့မန်ယူ၊

မနေ့က ပို့စ်တခုကိုတွေ့တော့ ကျနော့ရဲ့ မန်ယူဒိုင်းဟဒ်ဖှဲန်ကြီး သုံးယောက်ကို သွားသတိရတယ်။ သူတို့ကမှ ဒီအကြောင်းကို ချက်ချင်း နားလည်မှာမလို့ပါ။ . ဒီရာသီကုန်ချိန်အထိ မန်ယူက ပွဲလေးဆယ်ဘဲ ကန်ရမတဲ့။ ဒါဘီပြိုင်ဘက် (ကျနော်တို့ မန်ယူအားပေးချိန်က မန်စီးတီး စာရင်းမရှိသေးပါ) မန်စီးတီးက ဖေဖော်ဝါရီမှာကို ပွဲလေးဆယ်ရှိမတဲ့။ ဖလားပွဲတွေနိုင်ရင် ဆက်ကန်ရမှာဆိုတော့လေ။ . ဒါဟာ မန်ယူသက်တမ်း ၁၁၁နှစ်မှာ တရာသီစာ ပွဲအနည်းဆုံးပါတဲ့။ သိကြတဲ့အတိုင်း ပရီမီယာလိဂ်မှာ ၃၈ပွဲ ပုံမှန်ကန်ရပါတယ်။ (ကျနော်တို့စသိကာစ အင်္ဂလန် ပထမတန်းခေတ်က လိဂ်ပွဲ ၄၂ပွဲ ကန်ကြရပါတယ်) ကျန်တဲ့ အင်္ဂလန် ဖလားနှစ်လုံးပွဲတွေ ( လိဂ်ဖလားနဲ့ FA ဖလား)မှာ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ကစကန်တောင် ပွဲ၄၀ ပြည့်ပါတယ်။ . ဥရောပဖလား တပွဲပွဲမှာ ဝင်ကန်ရရင် ပွဲအရည်အတွက် ပိုများတော့တာပေါ့။ ပွဲများများကန်လေ မန်ယူပိုက်ဆံပိုရလေပါဘဲ။ ကြည့်သူတွေကလည်း ပွဲများများကြည့်ရတော့ ကြိုက်တာပေါ့။ အချို့နှစ် အတော်များများ ပွဲငါးဆယ်ကျော်ခဲ့တယ်ထင်တယ်။ ဆုဖလားသုံးခု ထရီဘယ်ရတုံးကဆို ၅၉ပွဲလောက် ကန်ခဲ့ရတယ်။ သုံးပွဲဘဲ ရှုံးခဲ့သတဲ့။ အခုနှစ် မန်ယူက ၈ပွဲဘဲနိုင်ပြီး ၁၅ပွဲ မနိုင်ဘူးဆိုတော့ ဖာဂူဆန် ကန်ချင်စရာ။ . ဒီနှစ်တော့ ဘယ်လောက်ချာသွားလည်းဆို ဥရောပမှာလည်း မကန်ရ။ (ဒါတောင် ဖလားတလုံးတိုးကန်နေကြတာ) ပြည်တွင်းဖလားနှစ်ပွဲမှာလည်း ပထမပွဲ တွေမှာတွင် ပြုတ်ပြီ။ ဒီတော့ လက်ကျန် ပုံမှန်လိဂ်ပွဲစဥ်တွေသာ ကန်ကြရတော့မှာ။ . တခုဘဲ။ မန်ယူအားပေးသူတွေကတော့ သူတို့အသင်းကို စိတ်ပျက်လို့ဆဲကြပေမယ့်လဲ အားတော့ပေးကြတုံးဗျို့။ ကောင်းကင်ရောက် ဒိုင်းဟတ်ဖှဲန်ကြီးသုံးယောက် ဒီ့အတွက်တော့ ကြေနပ်နေကြကောင်းပါရဲ့။

၇၈နှစ်မြောက် တံဆိပ်ခေါင်း၊

၇၈ နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်ခေါင်းထွက်ပါတယ်။ ၂၀၀ကျပ်တန် နှစ်လုံးပါ။ FDC မထုတ်ပါ။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . ဒီဇိုင်းဆိုတာ အနုပညာပါတဲ့ ကိစ္စမလို့ လူတိုင်းကြိုက်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တာ ကျွန်တော်လက်ခံပါတယ်။ မြန်မာ့စာတိုက်က ခုနောက်ပိုင်း ထုတ်တဲ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ တံဆိပ်ခေါင်း အားလုံးလိုလို ကျွန်တော်သဘောမကျပါ။ အနုပညာသဘောဖြစ်လို့ သဘောကျသူတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်နဲ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ တံဆိပ်ခေါင်းတွေ ကီးမကိုက်တာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ အခြားတံဆိပ်ခေါင်းပုံတွေ သဘောကျတာများပါတယ်။ . ဒီနေ့မှာ တခုကြားတာက ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီးမှာ တံဆိပ်ခေါင်းဝယ်သူတွေကို အမည် မှတ်ပုံတင် နေရပ်လိပ်စာ ဖုန်းနံပတ်တွေ တောင်းပါတယ်တဲ့။ တံဆိပ်ခေါင်း ဘယ်နှစ်ခေါင်းဝယ်သွားလည်းလည်း မှတ်ပါတယ်တဲ့။ ဆိုရှယ်လစ် မဆလခေတ်နဲ့ နဝတ/နအဖခေတ်မှာတောင် တံဆိပ်ခေါင်းဝယ်ဖို့ ဒါတွေပေးရတာ မရှိခဲ့ပါ။ ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီး မကြားဘူးတဲ့ကိစ္စပါ။ ဉာဏ်မမှီပါ၊ ဒီခေတ်ဒီအချိန် စာတိုက်ဝန်ထမ်းတွေက တံဆိပ်ခေါင်း မှောင်ခိုထုတ်ရောင်းလို့လည်း မဖြစ်နိုင်ပါဘူးလေ။ အံ့ဩမိ။

မန်းတက္ကသိုလ်ရာပြည့် တံဆိပ်ခေါင်း

မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရာပြည့်သဘင် အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်ခေါင်းထွက်တယ်။ တံဆိပ်ခေါင်း 'sheet' အနေနဲ့ ထွက်တာပါ။ မန်းတက္ကသိုလ်ရာပြည့်က ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လကပေမင့် အခုမှ နှစ်မကူးခင်ထုတ်လိုက်ဟန် ရှိပါတယ်။ . တံဆိပ်ခေါင်းက ၂၀၀ ကျပ်တန်ပါ။ 'ရှိ' ထုတ်တာဆိုတော့ FDC မထုတ်ပါဘူး။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရာပြည့်တုံးကလည်း 'ရှိ' ထုတ်ခဲ့တယ်။ အနုပညာရှင်ပိုထွက်တဲ့ မန္တလေးအတွက်ထုတ်မှဘဲ တံဆိပ်ခေါင်း'ရှိ'ကြည့်ရတာ 'ရှိ'ကသပ်သပ်၊ တံဆိပ်ခေါင်းကသပ်သပ် ဖြစ်နေသလိုဘဲ။ အမှတ်တမယ့်ကြည့်ရင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပုံ ပို့စကဒ်ပေါ် တံဆိပ်ခေါင်း လာတင်ထားသလိုမြင်တယ်။ အဲ့လိုရည်ရွယ်ယင်တော့ မပြောတတ်။ . တံဆိပ်ခေါင်းဒီဇိုင်းက အင်ဂျင်နီယာကျောင်း ရာပြည့်နဲ့ဆင်တယ်။ မူလ လိုဂိုအတိုင်းဘဲ။ ရာပြည့်ပွဲအတွက် သေချာရွေးခဲ့ဟန်တူတယ်။ သဘောကျတယ်။ ဒီတကြိမ်လည်း တွေးမိပါတယ်။ တံဆိပ်ခေါင်း 'ရှိ' ပြိုင်ပွဲလေးလုပ် ရွေးချယ်ရင် ပိုအဆင်ပြေမှာဘဲလို့။

64

TIMEမဂ္ဂဇင်းရဲ့ person of the year.

ဘယ်အရွယ် ငယ်ငယ်ကတည်းက စာအုပ်လှန်လဲ မသိပါ။ စာအုပ်အဖတ်များခဲ့တာတော့ သေချာပါတယ်။ ခုခေတ်ထိ ဖုန်းနဲ့ဖတ်နေတုံးပါဘဲ။ စာအုပ်လဲ ဖတ်ဖြစ်ပါသေးတယ်။ . မှတ်မိသလောက် အင်္ဂလိပ်စာ အများကြီးမဖတ်တတ်ခင်ကလဲ အိမ်မှာအပတ်စဥ်တွေ့နေရတဲ့ TIME နဲ့ newsweek မဂ္ဂဇင်းတွေတွေ့ရင် ကြည့်တာပါဘဲ။ ပုံလှလှလေးတွေနဲ့ စခဲ့မှာပေါ့။ . နဲနဲဖတ်တတ်လာတော့ တိုင်းမဂ္ဂဇင်းရဲ့ man of the year လို့ရွေးပြီး ဖော်ပြတာကိုသဘောကျခဲ့တယ်။ တနှစ်တခါ ဒီအချိန်ဆို ဖော်ပြပြီ။ များသောအားဖြင့် သူတို့ရွေးသူကို မသိသူများခဲ့ပါတယ်။ . နောက်ပိုင်း လျောက်ဖတ်နိုင်တဲ့အဆင့်ရောက်တော့ အချို့ကိုသိလာပါပြီ။ များသောအားဖြင့် တနှစ်အတွင်း ထူးချွန်ထင်ရှားခဲ့သူတွေထဲကရွေးတော့ သိသူပါလာတာပေါ့။ နောက်တော့ man သာမက person, organization, တွေရွေးလာတဲ့အပြင် pc လိုဟာကိုတောင် ရွေးခဲ့ဘူးတယ် မှတ်မိတာဘဲ။ . ကုန်သွယ်ရေးပျက်လို့ မဂ္ဂဇင်း ဝယ်မရချိန်ကစ ဖွဘုတ်မှာ ပြန်တွေ့ချိန်အထိ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားပါတယ်။ တခါတလေ နောက်ကျပြီးရောင်းတဲ့စာအုပ်ကို စာပေလောကတို့ အင်းဝတို့မှာတွေ့ပေမယ့် ဈေးကြီးပြီး စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့လို့ မဖတ်ဖြစ်တော့ဘူး။ . ဒါပေမယ့် ဖွဘုတ်မှာ ​ဖှောလိုးလုပ်ထားလို့ ဒီအချိန်ရောက်ရင် ဂရုစိုက်ကြည့်မိတတ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်တော့ person of the year လို့ရွေးပြီး AI နဲ့ အေအိုင်ဖန်တီးရှင်များကိုရွေးပါတယ်။ မှန်ပါတယ်၊ ဒီပြီးခဲ့တဲ့တနှစ်အတွင်း လူအများကို စိတ်ဝင်စားမှု ပေးနိုင်ခဲ့တာ အေအိုင်ပါ။ . လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်ကျော် ပြန်တွေ့တော့ man, person လိုဟာအပြင် အခြားနယ်ပယ်အလိုက် ရွေးတာလဲ တွေ့လာရပါတယ်။ အားကစားနယ်၊ အနုပညာနယ် စသဖြင့်ပေါ့။ ဒီနှစ်သတိထားမိတာက ဒီနှစ်အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာတဲ့ ကေပေါ့အဖွဲ့ကို break through of the year လို့ ရွေးထားတာပါတွေ့မိတယ်။

မြန်မာ့တူရိယာများတံဆိပ်ခေါင်း၊

တော်လောက်ပြီထင်ပါတယ်..... တော်လောက်ပါရဲ့....လို့ အော်ရတော့မယ့်ပုံဘဲ။ မြန်မာ့စာတိုက်က တံဆိပ်ခေါင်း အသစ်မထုတ်ဘဲ sheet တွေကြီးလှိမ့်ထုတ်နေတာ။ ထုတ်ဖို့ တံဆိပ်ခေါင်းတွဲ ကုန်ပြီထင်ပါရဲ့ဗျာ။ . မြန်မာ့စာပို့ဌာနက ၁၉၉၉လောက်ကစ တိုင်းရင်းသားတူရိယာပုံတွေထုတ်တယ်။ အရင်ထုတ်နေကျ အထိမ်းအမှတ်အတွက် မဟုတ်ဘဲထုတ်တော့ Theme လား၊ Definitive အတွက် ထုတ်တာလား၊ မဝေခွဲတတ်ခဲ့ပါ။ ၂၀ကျပ်တန်ကနေ ၂၅၀၀ကျပ်တန်အထိ ၇ခေါင်း ထုတ်ဝေခဲ့ဘူးတယ်။ မြန်မာပတ္တလားက နှစ်ကြိမ်(ပုံမတူ) ၅ကျပ်တန်နဲ့ ၁၀၀၀ကျပ်တန်ပါ။ . အခု sheet ခေတ်မှာ အဲ့ဒီ ၇ခေါင်းထဲက ၆ခေါင်းကို မြန်မာ့တူရိယာများ ဆိုပြီး ယနေ့ထုတ်ဝေပါတယ်။ ၂၀၀ကျပ်တန်တွေဆိုတော့ တရွက် ၁၂၀၀ကျပ်ပါ။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . Sheet တွေထဲတော့ လှတယ်ပြောရမှာဘဲ။ သို့သော် အရင်မူလခေါင်းတွေထက် အရောင်ဖျော့သလို ဆေးကွာလတီလည်း လျော့မယ်ထင်တယ်။ အပြုသဘော အကြံပေးရရင် မြန်မာတူရိယာများ ဆိုတဲ့စကားလုံးကို တံဆိပ်ခေါင်းတွေအပေါ်မှာ ကပ်ရိုက်ပြီး အဖြူတွေမပါအောင် ဖြတ်လိုက်ရင် sheetပုံ ပိုပေါ်လာမလားဘဲ။ . အရင်ထုတ်ခဲ့တဲ့ high value (Definitive) ခေါင်းတွေ မရှိတော့လို့ ၂၀၀ ကျပ်တန်အဖြစ် ရိုက်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းရော အရောင်ရော အရွယ်ရော တူနေတော့လေ။ တကယ်က မြန်မာ့အစဥ်သုံး တံဆိပ်ခေါင်းစီးရီး အသစ်ထုတ်သင့်နေတာ ကြာခဲ့ပါပြီ။ မျှော်နေလျှက်ပါဗျို့။